Benedikt Bragi Sigurðsson skólasálfræðingur skrifaði áhugaverða grein til nemenda skólans sem fjallar um mikilvægi góðrar geðheilsu.

Í greininni fjallar hann jafnframt um gagnleg ráð til að efla andlega líðan og bendir á einföld, raunhæf skref sem hægt er að taka í átt að betri geðheilsu.

Við minnum á að hægt er að panta tíma hjá Benedikt á Innu eða í gegnum netfangið hans [email protected].

Benedikt Bragi skrifar: 

Geðheilsa – ekki bara þegar eitthvað er að

Þegar talað er um geðheilsu hugsa margir strax um vandamál: kvíða, þunglyndi eða eitthvað sem þarf að „laga“. Það getur verið gagnlegt (og jafnvel skemmtilegt) að nálgast geðheilsu-umræðu frá öðru sjónarhorni. Geðheilsa snýst ekki bara um að takast á við vanda heldur snýst málið líka um það byggja upp og viðhalda – rétt eins og þegar við förum í ræktina og vinnum með líkamlega heilsu.

Geðheilsa – ótrúlega mikilvæg!

Í raun er geðheilsa eitt af því sem hefur mest áhrif á það hvernig okkur gengur í námi, vinnu og samskiptum. Þegar okkur líður vel andlega verður auðveldara að einbeita sér, læra nýja hluti, halda aga og takast á við áskoranir. Við fáum meiri orku og allt verður auðveldara.

Þess vegna er gagnlegt að hugsa um geðheilsu ekki bara þegar eitthvað er orðið erfitt, heldur eitthvað sem við vinnum stöðugt með.

Geðheilsuforvarnir – góð fjárfesting

Forvarnir er það að grípa til aðgerða áður en vandi verður til. Það er miklu auðveldara en að reyna að takast á við vandann þegar hann er orðinn mikill.

Tilfinningar eru til dæmis einn mikilvægur hluti geðheilsu. Þegar okkur líður illa getur verið erfiðara að taka góðar ákvarðanir, skipuleggja sig eða sjá hlutina í réttu samhengi. Þess vegna getur verið skynsamlegt að vinna í geðheilsunni þegar manni líður tiltölulega vel – byggja upp góðar venjur sem halda áfram að virka þegar lífið verður aðeins flóknara.

Þetta þarf ekki að vera flókið eða þungt verkefni. Oft eru það einföldu hlutirnir sem skipta mestu máli.

Hlutir sem styrkja geðheilsu

Það eru nokkrir þættir sem rannsóknir sýna aftur og aftur að skipta máli.

Svefn
Reglulegur og nægur svefn hefur gríðarleg áhrif á bæði líðan og einbeitingu. Þegar svefninn fer úr skorðum verður allt annað erfiðara.

Hreyfing
Hreyfing hefur jákvæð áhrif á streitu, kvíða og þunglyndi, veitir orku og hjálpar oft til með svefn og mataræði. Það þarf ekki alltaf að vera ræktin – göngutúr, hjól eða íþrótt með vinum getur verið meira en nóg.

Eitt af því sem ég hef tekið eftir í viðtölum við nemendur er það að sumir setja á sig óþarflega mikla pressu þegar kemur að hreyfingu, sem verður jafnvel til þess að þeir hætta við og gera ekki neitt. Eitthvað eins og “nú ætla ég að byrja í rækt – fjórum sinnum í viku, 20 mín. upphitun, og 50 mín. lyftingar…”. Tökum þessa pressu af okkur, förum og

höfum gaman og hættum þegar við nennum ekki meira. Það er klárlega betra en að gera ekkert.

Mataræði
Heilinn notar mikla orku. Regluleg og næringarrík máltíð getur haft meiri áhrif á líðan og einbeitingu en margir gera sér grein fyrir. Þá getur mataræði haft mikil áhrif á svefn.

Markmið og virkni
Þegar fólk finnur fyrir vanlíðan og er spurt hvað það var að gera á þeim tíma, er svarið oft: “ég var ein(n) inni í herbergi, ekki að gera neitt sérstakt”.

Það hjálpar geðheilsunni að vera að gera eitthvað sem hefur tilgang, eitthvað sem okkur finnst vera gagnlegt. Að læra, æfa, skapa, hjálpa öðrum eða vinna að einhverju verkefni. Fyrir þann sem er lítið virkur snýst þetta um að byrja smátt og byggja sig upp. Þegar virkni eykst má fara skrefinu lengra – setja sér markmið, skipuleggja og búa til rútínur.

Tengsl skipta máli

Eitt af því sem hefur mest verndandi áhrif á geðheilsu er einfaldlega að vera í tengslum við annað fólk.

Félagsleg einangrun getur aukið líkur á bæði kvíða og þunglyndi. Það þýðir ekki að allir þurfi að vera stöðugt í stórum hópum. Fyrir suma er einn góður vinur eða góð fjölskyldutengsl alveg nóg.

Að hitta fólk, tala saman, og gera eitthvað félagslegt hefur heilt yfir mikil og jákvæð áhrif á geðheilsu.

Skipulag hjálpar heilanum

Okkur finnst gott að hafa reglur og rútínur, svona almennt séð.

Að setja sér markmið, skipuleggja vikuna og hafa einhverja rútínu getur minnkað streitu og aukið tilfinningu fyrir stjórn. Þetta þarf ekki að vera flókið – stundum dugar einfaldur listi yfir það sem þarf að gera næstu daga.

Jafnvægi

Kannski er mikilvægasta hugmyndin einfaldlega jafnvægi.

Of mikið álag í langan tíma veldur vanlíðan. En það er heldur ekki gott fyrir okkur að gera of lítið, eyða miklum tíma í símanum eða horfa á þætti.

· Að sofa mátulega mikið, ekki of lítið, ekki of mikið.

· Að finna jafnvægi á milli kæruleysis og ábyrgðar.

· Að safna pening, en að leyfa sér stundum smá.

· Að hafa hlutina sína í röð og reglu, en eyða samt ekki of mikilli orku í það.

Margt í lífinu getur orðið of mikið eða of lítið – jafnvægi skiptir máli.

Lítið skref skiptir máli

Stundum verður umræðan um geðheilsu stór og flókin. En í daglegu lífi eru það oft litlu hlutirnir sem hafa mest áhrif.

Að fara aðeins fyrr að sofa. Að fara út að ganga. Að tala við vin. Að klára verkefni sem hefur hangið yfir manni.

Eitt lítið skref getur haft meiri áhrif en maður heldur.

Geðheilsa er ekki eitthvað sem annað hvort er í lagi eða ekki. Hún er ferli sem við vinnum stöðugt með. Og góðu fréttirnar eru þær að margar af bestu leiðunum til að styrkja hana eru einfaldar, aðgengilegar og jafnvel skemmtilegar.

Að lokum: allir nemendur Tækniskólans eru alltaf velkomnir í viðtal hjá einhverjum í stoðteymi skólans, svo sem hjá hjúkrunarfræðingi, námsráðgjafa eða sálfræðingi.

Benni sálfræðingur.